web site traffic T├╝rkiye'nin Olimpiyatlar'a Kat─▒lan ─░lk Kad─▒n Sporcusu: Eskrimci Halet ├çambel – Parat Ripost Dergi

Türkiye'nin Olimpiyatlar'a Katılan İlk Kadın Sporcusu: Eskrimci Halet Çambel

halet-cambel-soylesi

12 Ocak 2014 tarihinde vefat eden T├╝rk spor ve eskrim tarihiyle T├╝rk arkeolojisinin sembol isimlerinden Prof. Dr. Halet ├çambel’in an─▒s─▒na Be┼čikta┼č Dergisi’nin kendisi ile 2010 senesinde yapt─▒─č─▒ s├Âyle┼čiyi okuyucular─▒m─▒zla payla┼č─▒yoruz.

Be┼čikta┼č Dergisi, 94 ya┼č─▒ndaki Be┼čikta┼čÔÇÖ─▒n ilk kad─▒n sporcular─▒ndan Halet ├çambelÔÇÖi, 70 y─▒ld─▒r sakl─▒ kald─▒─č─▒ tarihimizin sayfalar─▒ndan ├ž─▒kart─▒p, Be┼čikta┼č an─▒lar─▒n─▒ konu┼čtu…

T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk spor kul├╝b├╝ olan Be┼čikta┼č, kad─▒nlar─▒n spor yapma olana─č─▒ buldu─ču kul├╝plerin de ba┼č─▒nda yer alm─▒┼č… Kul├╝b├╝m├╝z, ilk kad─▒n sporcular─▒n─▒ eskrim ┼čubesinde yeti┼čtirmi┼č. Suat Ahmet Fetgeri, Halet ├çambel ve NerimanÔÇÖdan olu┼čan Be┼čikta┼č Bayan Eskirim Tak─▒m─▒, 1930ÔÇÖlu y─▒llarda bir├žok defalar ─░stanbul ve T├╝rkiye ┼čampiyonluklar─▒na isimlerini yazd─▒rarak, Be┼čikta┼čÔÇÖa b├╝y├╝k onur kazand─▒rm─▒┼člar. Ayn─▒ zamanda eskrim tak─▒m─▒ndan, Suat Fetgeri ve Halet ├çambel milli forma ile de m├╝sabakalar yapm─▒┼č, 1936 Berlin Olimpiyat oyunlar─▒nda ├╝lkemizi temsil ederek olimpiyat oyunlar─▒na kat─▒lan ÔÇťilk T├╝rk kad─▒n sporcularÔÇŁ unvan─▒n─▒ kazanm─▒┼člar.

Halet ├çambel, Be┼čikta┼čÔÇÖ─▒n ilk kad─▒n sporcular─▒ndan olmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk kad─▒n profes├Âr├╝ olarak da ├╝lkemize ├žok ├Ânemli hizmetlerde bulundu.. ├çambel, d├╝nya ├žap─▒nda tan─▒nm─▒┼č T├╝rk arkeologdur ve tarih├Âncesi, antik tarihin ├Ânemli bilim insanlar─▒ aras─▒nda yer al─▒r, T├╝rk Hitit biliminin en bilgili uzman─▒d─▒r. Ancak, kendisinin Be┼čikta┼čÔÇÖ─▒n ilk kad─▒n sporcular─▒ndan birisi oldu─ču, yakla┼č─▒k 70 y─▒ld─▒r tarih sayfalar─▒nda sakl─▒ kalm─▒┼č bir bilgidir… Bu nedenle sizlere Halet ├çambelÔÇÖin Be┼čikta┼čl─▒ y├Ân├╝n├╝ tan─▒tacak olmaktan, bu a├ž─▒dan OÔÇÖnu sizlerle tan─▒┼čt─▒racak olmaktan dolay─▒ mutluyuz…

Halet ├çambel ile Arnavutk├Ây sahilinde ya┼čad─▒─č─▒ aile yadigar─▒ k├Â┼čkte bulu┼čuyoruz. ├ť├ž katl─▒, k─▒rm─▒z─▒ ah┼čaptan yap─▒lm─▒┼č bir k├Â┼čk. Geni┼č bir merdivenle ├╝st kata ├ž─▒k─▒yoruz. Kitaplarla, dergilerle, maun ah┼čapl─▒ mobilyalarla dolu ├žok b├╝y├╝k bir salona giriyoruz. Tam cam─▒n yan─▒ndaki koltukta oturuyor Halet ├çambel… Bizi i├žten bir g├╝l├╝msemeyle kar┼č─▒l─▒yor. Biz ├žaylar─▒m─▒z─▒ i├žerken, O dergimizin sayfalar─▒n─▒ inceliyor. Kendisi ile Mart ay─▒ say─▒m─▒zda Kad─▒nlar G├╝n├╝ i├žin r├Âportaj yapmak istedi─čimizi ancak ula┼čamad─▒─č─▒m─▒z─▒, yay─▒nc─▒s─▒ndan AdanaÔÇÖda kaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒nda oldu─čunu ├Â─črendi─čimizi s├Âyl├╝yoruz. G├╝l├╝ms├╝yor. ÔÇťEvet AdanaÔÇÖdayd─▒m. Ba┼člad─▒─č─▒m i┼čleri bitirmem laz─▒mÔÇŁ diyor.

94 ya┼č─▒ndaki bu k├╝├ž├╝c├╝k kad─▒n─▒n hayat─▒ndaki b├╝y├╝k ba┼čar─▒lar─▒ ve halen yorulmadan, durmadan ├žal─▒┼čmas─▒ kar┼č─▒s─▒ndaki sayg─▒m─▒z─▒, hayranl─▒─č─▒m─▒z─▒ dile getiriyoruz. Ard─▒ndan da r├Âportaj─▒m─▒za ba┼čl─▒yoruz:

Be┼čikta┼č Dergisi: Be┼čikta┼č tarihinin ilk kad─▒n sporcular─▒ndans─▒n─▒z. Eskrime nas─▒l ba┼člad─▒n─▒z, Be┼čikta┼čÔÇÖla nas─▒l tan─▒┼čt─▒n─▒z?

Halet ├çambel: Robert KolejiÔÇÖnde okuyordum. ├ľ─črenciler i├žin tiyatro, folklor, eskrim gibi bir├žok etkinlikler vard─▒. Ben eskrimi tercih ettim. Hocam─▒z da Nadolsky, eski bir Rus subay─▒ idi. Bir g├╝n bana, ÔÇťSeni Be┼čikta┼čÔÇÖtan istedilerÔÇŁ dedi. B├Âylece Be┼čikta┼čÔÇÖla tan─▒┼čm─▒┼č oldum. Be┼čikta┼čÔÇÖta Ahmet Fetgeri vard─▒, ayn─▒ zamanda Futbol FederasyonuÔÇÖnun ba┼čkan─▒yd─▒. K─▒z─▒ Suat Fetgeri de Be┼čikta┼čÔÇÖta eskrimciydi. ├çok iyi bir ├ževreydi.

Be┼čikta┼č Dergisi:┬áBe┼čikta┼čÔÇÖta ka├ž y─▒l eskrim yapt─▒n─▒z?

Halet Çambel: Altı sene falan.

halet-cambel-suat-fetgeri-aseniBe┼čikta┼č Dergisi:┬áSiz ayn─▒ zamanda OlimpiyatlarÔÇÖa giden ilk kad─▒n sporcusunuz. Berlin Olimpiyatlar─▒ÔÇÖna Suat Fetgeri ile birlikte kat─▒lm─▒┼čs─▒n─▒z. Neler hat─▒rl─▒yorsunuz o y─▒llarla ilgili?

Halet ├çambel:┬áBen o vakit ├Â─črenciydim. ─░stanbulÔÇÖa tatile gelecektim. Ancak bana ÔÇť─░stanbulÔÇÖa gelme. Budape┼čteÔÇÖye gitÔÇŁ dediler. Berlin oyunlar─▒na kat─▒lmak ├╝zere Budape┼čteÔÇÖye ├ža─čr─▒ld─▒m. Ben de gittim. Orada kar┼č─▒lad─▒lar. Antrenmanlara gidiyorduk. Fakat maalesef bizimle birlikte hocam─▒z─▒ getirmediler. Hocam─▒z─▒n gayet esnek, yumu┼čak bir tekni─či vard─▒. Orada ise bir Macar hoca vard─▒ ve ├žok sertti. Formumuzu tamamen kaybettik. Yeniden forma da giremedik. Ba┼čar─▒l─▒ olamad─▒k.

Be┼čikta┼č Dergisi:┬áO y─▒llarda uluslararas─▒ bir yar─▒┼ča kat─▒lmak da ├žok ├Ânemli.

Halet ├çambel:┬áSonra BerlinÔÇÖe gittik. K─▒zlar ayr─▒, o─članlar ayr─▒yd─▒. Orada da antrenmanlar devam etti, tabii herkes kendi ekibiyle ├žal─▒┼č─▒yor. ─░darecilerimizden Fuat Balkan da oradayd─▒. Ekipte de Orhan Ada┼č vard─▒. ─░lhami vard─▒.

Be┼čikta┼č Dergisi:┬áEskrimden sonra kariyerinize ve e─čitiminize a─č─▒rl─▒k vermi┼čsiniz. Yurtd─▒┼č─▒nda e─čitim g├Ârm├╝┼čs├╝n├╝z ve eskrimi b─▒rakm─▒┼čs─▒n─▒z…

Halet ├çambel:┬áHaftada ├╝├ž g├╝n antrenman yapmak laz─▒md─▒. E─čitimimden sonra AnadoluÔÇÖda ├žal─▒┼čmalara ba┼člad─▒─č─▒m─▒z i├žin eskrimi devam ettirmek m├╝mk├╝n olmad─▒.

Be┼čikta┼č Dergisi:┬áAradan ├žok uzun y─▒llar ge├žmi┼č. Bug├╝n Be┼čikta┼č logosunu g├Ârd├╝─č├╝n├╝zde size neler hissettiriyor?

Halet ├çambel:┬áBe┼čikta┼č k├╝├ž├╝k bir binayd─▒, iki kat. Antrenman yerimiz de oras─▒yd─▒. Be┼čikta┼čÔÇÖ─▒n b├╝t├╝n sporcular─▒ k─▒zlar, o─članlar herkes orada antrenmanlar─▒n─▒ yapard─▒. Sobay─▒ bile kendimiz yakard─▒k. Hoca da k─▒zard─▒ ÔÇťYine t├╝tt├╝rd├╝n├╝zÔÇŁ diye. ┼×artlar─▒m─▒z gayet ilkeldi ama ├žok samimiydi.

Be┼čikta┼č Dergisi:┬áSuat Fetgeri Han─▒mÔÇÖla sonras─▒nda da g├Âr├╝┼čmeleriniz devam etti mi?

Halet ├çambel:┬áTabii… SuatÔÇÖlar─▒n oturdu─ču evde devaml─▒ beraberdik.

Be┼čikta┼č Dergisi:┬áO y─▒llarda kad─▒nlar─▒n spor yapmas─▒na nas─▒l bak─▒l─▒rd─▒?

Halet ├çambel:┬áHi├žbir zorlu─ču yoktu. O zaman bug├╝nk├╝ gericilik yoktu. ├çok farkl─▒yd─▒. Hi├ž s─▒k─▒nt─▒ ya┼čamad─▒k.

Be┼čikta┼č Dergisi:┬áBaban─▒z Atat├╝rkÔÇÖ├╝n yak─▒n arkada┼člar─▒ndanm─▒┼č. Siz Atat├╝rkÔÇÖle tan─▒┼čm─▒┼č m─▒yd─▒n─▒z?

Halet ├çambel:┬áAtat├╝rkÔÇÖ├╝n k├╝├ž├╝k bir motoru vard─▒ 5-10 metrelik. Onunla gelirdi. O zamanlar buralar Bal─▒k├ž─▒ K├Ây├╝ÔÇÖyd├╝. ├çocuklarla, bal─▒k├ž─▒lar Atat├╝rkÔÇÖ├╝n geldi─čini g├Âr├╝r, ÔÇťAk─▒nc─▒ buradaÔÇŁ diye ko┼čard─▒. Atat├╝rk ge├žerken ÔÇťYa ya ya, ┼ča ┼ča ┼ča! Gazi Pa┼ča ├žok ya┼ča!ÔÇŁ diye biz ba─č─▒r─▒rd─▒k. Rumlar da ÔÇťYa ya ya, sa sa sa! Gasi Pasa ├žok yasa!ÔÇŁ diye ba─č─▒r─▒rlard─▒ (g├╝l├╝yor). ─░ki tane Rum meyhanesi vard─▒. YorgoÔÇÖyla Todori. Atat├╝rk TodoriÔÇÖye gelirdi. Bal─▒k├ž─▒lar da koyda bal─▒k tutarlar. Hemen kay─▒klar─▒ ├žekiyorlar sahile. ├ç─▒k─▒yorlar. TodoriÔÇÖnin meyhanesine. Todori k─▒z─▒yor, ya─čl─▒ elleriyle camlar─▒m─▒ kirlettiler diye. Atat├╝rk soruyor ÔÇťNe istiyorlar?ÔÇŁ diye. ÔÇťEfendim sizi g├Ârmek istiyorlarÔÇŁ diyor. ÔÇťA├ž─▒n kap─▒lar─▒ÔÇŁ diyor. Kap─▒lar a├ž─▒l─▒yor. ÔÇťKurun sofralar─▒ÔÇŁ. Rum bal─▒k├ž─▒lar─▒ i├žiyorlar, yiyorlar.

Be┼čikta┼č Dergisi:┬áSizin birebir diyalo─čunuz oldu mu?

Halet ├çambel:┬áHay─▒r, benim olmad─▒. Ama ablam tan─▒┼čm─▒┼čt─▒ Atat├╝rkÔÇÖle.

Be┼čikta┼č Dergisi:┬áAnneniz Sadrazam ─░brahim Hakk─▒ Pa┼čaÔÇÖn─▒n k─▒z─▒ym─▒┼č. Baban─▒z Hasan Cemil Bey AlmanyaÔÇÖn─▒n T├╝rk Ordu Ate┼česi ve Atat├╝rkÔÇÖ├╝n yak─▒n arkada┼č─▒ym─▒┼č.┬á Siz ├žok g├╝zel bir e─čitim alm─▒┼čs─▒n─▒z. Ya┼čant─▒n─▒zda da g├╝zel izler b─▒rakm─▒┼čs─▒n─▒z. Bu kadar dolu dolu ya┼čam─▒┼č bir insan olarak gen├žlere ne gibi tavsiyelerde bulunmak istersiniz?

Halet ├çambel:┬áPara her ┼čey de─čildir. ┼×imdi her ┼čey para olmu┼č.

 

 

R├Âportaj: ├çi─čdem I┼č─▒k ├ľzkan
Kaynak: Be┼čikta┼č Dergisi

YORUM YAZ

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir